Ruzie over de verwarming: waarom 19 graden een liefdesverklaring (of oorlogsverklaring) kan zijn

Elk jaar rond deze tijd staat er ergens in Nederland iemand stilletjes bij de thermostaat. Duim en wijsvinger om het knopje, één oog op de deur. Wij zien het bij veel stellen aan onze keukentafel: de ruzie over de verwarming begint zelden in november, maar op die ene eerste frisse ochtend in oktober. Het heet dan 'even kijken', maar iedereen weet dat dát een (hele slechte) smoes is.

Het gaat zelden over graden

Wie het warm wil en wie het koel wil, denkt meestal dat het om comfort gaat. Bij de meeste stellen gaat het om iets anders: gehoord worden, ruimte krijgen, of het gevoel dat jouw lichaam niet meetelt in dit huis. Als de een in drie truien op de bank zit en de ander met een raam open in een T-shirt staat, is dat geen temperatuurverschil. Dat is een onderhandeling zonder woorden.

Wat we aan onze keukentafel zagen

Er zat onlangs iemand tegenover ons die vertelde dat ze elke avond om half tien een 'toevallig' rondje langs de thermostaat liep. Haar partner deed precies hetzelfde, maar dan de andere kant op. Ze zeiden het allebei met een glimlach, maar hun ogen lachten niet mee. Toen we vroegen wat de kou voor haar betekende, werd het stil. 'Dat ik hier nooit iets mag vinden,' zei ze. Hij keek verbaasd: voor hem betekende benauwde warmte dat hij nergens meer lucht kreeg. Twee mensen, één knopje, en een gesprek dat verder ging dan 19 of 22 graden.

Drie manieren om de sfeer boven nul te houden

• Zeg eerst terug wat je hoort. 'Je vindt het koud en je voelt je onzichtbaar als ik het lager zet, klopt dat?' Vaak schiet de spanning er met deze woorden uit voordat de thermostaat is aangeraakt.
• Begin zacht, niet met een verwijt. 'Ik zit te bibberen en ik mis je op de bank' landt anders dan 'Jij draait ook altijd alles dicht.' Dezelfde kou, een heel ander gesprek.
• Vraag om één concreet gedrag. Niet 'wees eens flexibeler', maar: 'Zullen we de komende week 20 graden proberen en zondag samen kijken hoe dat is bevallen?' Een proefweek voelt als een spelletje, een vonnis voelt als straf.

Wij lossen het thuis overigens op met een dekentje. Gideon vindt dat beleid. Marina vindt dat - klappertandend en wel - watjes gedrag.

Wat zegt de thermostaat bij jullie eigenlijk over wie er mag bepalen hoe het thuis voelt? Praten over de ruzie over de verwarming klinkt misschien als een gesprek over niks, maar het is vaak het begin van een gesprek over alles.

Lees ook: Herfstdip in je relatie: waarom minder licht ook minder verbinding kan betekenen